το αρχαίο λάθος

22 09 2013

Κάτι, αίφνης, την ανάσα του ήχου αιχμαλωτίζει
Μια μυρωδιά, μια γεύση από άλλη καμπύλη
Και ο άνθρωπος – ο πριν γίνει –
Εκτροχιάζει τη σύνθεσή του
Την υφασμένη στον αργαλειό του ουρανού
Την κεντημένη τις κλωστές των ήλιων
Αγκιστρώνει την τροχιά της βαρύτητας
Και πέφτει στο έδαφος με σπαραγμό

Σύννεφο σκόνη σηκώνει, τυλίγεται
Αναδύεται χώμα
Γνέθει τη λησμονιά και ντύνεται
Τη στολίζει με τις γέφυρες του χρόνου
Γυρεύει την ειρήνη του στον πόλεμο
Θρέφει τη φθορά με μόχθο
Διασπά τη σύνθεσή του:
Το κάλλιο, το νάτριο, ο φώσφορος

Ο άνθρωπος είναι απαρηγόρητος
Κολυμπά, από την αφετηρία των καιρών
Τον αστρόφωτο ωκεανό του στερεώματος
Γη γαλανή σειρήνα τον μαγεύει
Λησμονεί τη σύνθεση
Ονομάζει από την αρχή: η καλημέρα
Η σκιά του βράχου το μεσημέρι
Το σφύριγμα του ανέμου στην ερημιά

Το αρχαίο λάθος των θεών τυφλώνει
Κρύβεται: σκεπάζει το φως που είναι
Με πέπλα πυκνοϋφασμένους μύθους
Δε γεμίζει το μικρό ούτε χωράει στο μεγάλο
Αναζητά τη σύνθεσή του
Ακυρώνει το εγώ σε μι’ αγέλη εμείς
Αφαιρεί ζωή
Απεγνωσμένα να ενωθεί στον προορισμό

Ώσπου ένα κρεσέντο της ορχήστρας
Διαρρηγνύει τη λήθη της ακοής του
Ο ανθός της όρασης ανοίγει στο φως του ήχου
Η γνώση χαραγμένη στα κύτταρα
Συνθέτει τη μνήμη
Η ομορφιά, ο θαυμασμός, η βαθιά ανάσα
Η πρώτη αιτία της περιπέτειας:
Η βούληση να μεταγγίσει στην ύλη το πνεύμα





προσευχή

24 06 2013

ο άνθρωπος είμαι, που αναγνώρισε ανάμεσα στο καλό και το κακό

επιλέγω να ζήσω την καλλίτερη εκδοχή του εαυτού μου

επικαλούμαι την ανάπτυξη, την πρόοδο, την εξέλιξη – ώστε

από εκείνο το σημείο, κάθε μέρα, να βαδίζω επάνω και εμπρός

ακούω προσεχτικά την αναπνοή μου:

εισπνέει ομορφιά και εκπνέει θαυμασμό

εξαπλώνω ήσυχα, αθόρυβα, σταθερά τη βούληση μου

με αλφαβητική σειρά:

αγάπη, αθανασία, ελευθερία, ειρήνη, ευημερία, χαρά

είμαι η γυναίκα και τα παιδιά όλου του κόσμου είναι παιδιά μου

θερμά παρακαλώ τη γη, τη μάνα

να γίνει ο παράδεισός τους

και να τα θρέψει με το θαύμα





who is Ayn Rand

18 11 2012

Χτες, η συζήτηση μ’ ένα φίλο μου θύμισε την Ayn Rand. Έχω διαβάσει πριν από μερικά χρόνια τα μυθιστορήματά της στο πρωτότυπο. Έχω κρατήσει στη μνήμη μου τον συναρπαστικό κόσμο των ηρώων της, που μάχονται για την προσωπική τους ευτυχία, δίνουν τον καλλίτερό τους εαυτό σε αυτό με το οποίο καταπιάνονται, απολαμβάνουν την ερωτική τους ζωή, ο έρωτας τους δίνει την ώθηση ν’ αναγνωρίσουν την ατομική τους οντότητα. Σε πείσμα των καιρών και των έξωθεν επιρροών, βάζουν τα δυνατά τους να χρησιμοποιήσουν το μέγιστο των ικανοτήτων τους και βρίσκουν ικανοποίηση μόνο στο τελειότερο δυνατό αποτέλεσμα του έργου τους.
Θυμάμαι, επίσης, στις τελευταίες σελίδες κάθε βιβλίου περιληπτικές σημειώσεις για μια φαινομενικά φρέσκια φιλοσοφία που φέρεται να θεμελίωσε η συγγραφέας, την οποία έχει ονομάσει objectivism. Σήμερα, ψάχνοντας στο διαδίκτυο για έναν σύνδεσμο να στείλω στο φίλο μου για να του συστήσω την Ayn Rand και τον Atlas Shrugged, βρέθηκα μπρος σε μια νέα νεοελληνική λέξη. Έναν καινούργιο -ισμό. Κατανοούμε πιο εύκολα τους κινδύνους στη μητρική μας γλώσσα;
Η μηχανή αναζήτησης, με κριτήριο το όνομα της συγγραφέως με ελληνικούς χαρακτήρες, μου δίνει τριάντα σελίδες αποτελέσματα. Τι συνέβη; Είναι απλό: τα βιβλία της Ayn Rand μεταφράζονται στα ελληνικά. Ενθουσιάζομαι. Αρχίζω να διαβάζω: σχόλια, συνεντεύξεις, παρουσιάσεις, αποσπάσματα – τα πάντα, όλα. Ο ενθουσιασμός κομπιάζει, βαριανασαίνει, εκπνέει.
Πρώτα,οι τίτλοι: Οι τίτλοι θα έπρεπε να μεταφράζονται με τη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια. Κι ας μην είναι ισχυροί στη γλώσσα του μεταφράσματος. Κι ας μην είναι άμεσα κατανοητοί, ίσως. Θα δοθεί από το κείμενο η ευκαιρία στον αναγνώστη να επιστρέψει στον τίτλο. Θέλω να δω αυτή την πράξη τόλμης στη χρήση της γλώσσας. Άλλωστε, ο Άτλας, όχι, καθόλου δεν επαναστάτησε. Απλώς, ανασήκωσε τους ώμους του, γύρισε την πλάτη του σε αυτό που συνέβαινε και το οποίο απαιτούσε απ’ αυτόν ν’ απαρνηθεί τη βούλησή του, να παραιτηθεί από τις επιδιώξεις του, να μειώσει τις επιδόσεις του, να μικρύνει στο ελάχιστο την προσπάθεια και στο χειρότερο το αποτέλεσμα του έργου του – και πήρε το δρόμο του για τον τόπο στον οποίο μπόρεσε τελικά να πραγματοποιήσει το όνειρό του: να υλοποιήσει έναν καλύτερο και καλλίτερο κόσμο και να ζήσει εκεί, κρυμμένος από τους κοινούς θνητούς, ανάμεσα σε φίλους και αγαπημένους Άτλαντες.
Ύστερα, οι παρουσιάσεις: Κανένας υπεράνθρωπος και κανένας άθλιος δε χωρά στα μυθιστορήματα της Ayn Rand και μακριά από αυτήν η αιώνια μάχη ανάμεσα στο καλό και το κακό. Η συγγραφέας μένει πιστή στο πλαίσιο της πραγματικής ζωής, που ζουν οι άνθρωποι πάνω στη γη δεσμευμένοι στο νόμο της βαρύτητας. Ξεχωρίζει, ωστόσο, τους ανθρώπους σε δυο κατηγορίες. Από τη μια αυτούς που ζουν περιορισμένοι από τις συνθήκες και τις πεποιθήσεις σ’ έναν φαύλο κύκλο αλληλεξαρτήσεων που δεν τους αφήνει ν’ ανασάνουν. Και από την άλλη εκείνους που τα καταφέρνουν – με σθεναρή, επίμονη κι επίπονη προσπάθεια – να διατηρήσουν διαυγή τη βούλησή τους και να υλοποιήσουν το όνειρό τους στη διάρκεια της ζωής τους.
Έπειτα, οι ερωτήσεις: Βρίσκω πολύ ενδιαφέρουσες τις ερωτήσεις, ιδιαίτερα αν γεννούν και άλλες – κι ας μένουν κάποιες δίχως απάντηση. Αλλά μια ερώτηση που επαναλαμβάνεται για να μείνει, τέλος, αναπάντητη ως μετά την τελεία και την παύλα του κειμένου με οδηγεί αναπόφευκτα σε μεγάλη περιέργεια. Και δεν ξέρω πώς μπορώ ν’ ανακαλύψω μόνη μου την απάντηση στις ερωτήσεις που θέτει η εκδότρια στον εαυτό της παρά ξεκινώντας από το να θέσω κι εγώ με τη σειρά μου ερωτήσεις: Γιατί η Ayn Rand; Γιατί τώρα η Ayn Rand; Γιατί πάντα η Ayn Rand; (1) Γιατί το έργο της θεωρείται άξιο; (2) Γιατί είναι δημοφιλής και θα έχει εμπορική επιτυχία; (3) Γιατί είναι ώρα να διαδοθεί η φιλοσοφία της στην Ελλάδα;
Αυτό πάλι: Ένα νέο φιλοσοφικό σύστημα; Ή, μήπως, αρχαίο; Ή, μήπως, όχι φιλοσοφικό; Καθώς φαίνεται γίνεται πολύ συστηματική δουλειά για τη διάδοσή του. Ή, την εκ νέου διάδοσή του. Ή, την ανανεωμένη έκδοσή του. Είναι ένα πράγμα να σε εμπνέει ένας άνθρωπος, ένας φανταστικός άνθρωπος, ο ήρωας ενός μυθιστορήματος και να καταλήγεις, ελεύθερα, ν’ αλλάξεις τον τρόπο της σκέψης σου. Είναι ένα άλλο πράγμα να σε διδάσκουν με όλους τους τρόπους και όλα τα μέσα σε όλα τα πεδία και τα επίπεδα με ποιους τρόπους να σκέφτεσαι ελεύθερα. Και αυτά τα δυο πράγματα είναι απολύτως αντίθετα. Και χρειάζεται αδιάλειπτη εγρήγορση για να ξεχωρίζουμε τις δικές μας σκέψεις από εκείνες που άλλοι σπέρνουν μέσα στο νου μας.
Ο ενθουσιασμός μπορεί ν’ αναστηθεί; Το βιβλίο μου βρίσκεται 150 χιλιόμετρα μακριά απόψε κι έτσι, μην έχοντας τη δυνατότητα να μπω στον πειρασμό του μεταφραστή, απολαμβάνω ένα προς ένα τα πολύ καλά μεταφρασμένα προδημοσιευμένα κείμενα.





όμηρη όραση

4 11 2009

 

 

“naked before sky” phot@rt by Aeglie

Σηκώνεις το βλέμμα απ’ την παλιά πληγή και τον αρχαίο θρήνο, που κρατούσαν την όρασή σου όμηρη
Μάτια γυμνά στο φως
Δεμάτια αχτίδες απ’ τους πέρα ήλιους ιππεύουν τους ανέμους κι έρχονται, λούζουν το κορμί σου, ξεϋφαίνουν τα πέπλα: το ‘όχι’ το ‘δεν’ το ‘μη’
Σώματα μπρος στους νόμους
Λόγια διαλαλούν στα πέρατα την ιστορία του κόσμου, τα στοιχεία τραγουδούν την ύλη τους, ονομάζονται τα πλαστά μας όνειρα, βαφτίζονται τα μέλλοντα, να ‘ρθουν
Οι άνθρωποι ενώπιον της βούλησής τους
Άστρα μεσουρανούν στον ύπνο του ανθρώπου και πέφτουν νύχτες στο χαμό τους να φωτίσουν την πλάνη που πληγώνει τη γη: ο άνθρωπος επιμελώς ασκείται στο ενάντιο της επιθυμίας του








%d bloggers like this: